İtidişli armud (lat. Pyrus acutiserrata) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin armud cinsinə aid bitki növü.
| İtidişli armud | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Elmi təsnifat | ||||||
| Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superrozidlər Klad: Rozidlər Klad: Fabidlər Dəstə: Gülçiçəklilər Fəsilə: Gülçiçəyikimilər Yarımfəsilə: Gavalıkimilər Triba: Almakimilər Yarımtriba: Almakimilər Cins: Armud Növ: İtidişli armud | ||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||
| ||||||
| ||||||
Arealı
Cənubi Zaqafqaziyada, Qafqazda yayılmışdır.
Botaniki xarakteristikası
Alçaqboy ağacdır. Cavan budaqları bozumtul-qonur qabıqlı, bəzən nazik iynələrlə qurtarır. Yarpaqları dərili, enli-lansetvari, uzunluğu 5-8 sm, eni 2-3 sm, uzun, pazşəkilli bünövrəli, kənarları iti dişli, ucu vəzicikli, bəzən kənarları bütövdür. Cavan yarpaqların üstü yapışqanlı tükcüklü, alt tərəfi keçəli tükcüklü, meyvəvermə dövründə üstü parlaq, yaşıl, çılpaq, alt tərəfi keçəli olur. Yarpaqları xallı-keçəli, nisbətən çılpaq, saplaqları nazik keçəli, uzunluğuna görə yarpaq ayasının yarısına bərabər və ya ondan qısadır. Tumurcuqları yumurtavari-konusvari, seyrək tükcüklü, pulcuqludur. Çiçəkləri çox xırda, sıx tükcüklü çiçək saplağında yerləşir. Kasacığın hissələri üçkünclü və ya uzunsov-üçkünclü, keçəli tükcüklüdür. Ləçəkləri əks-yumurtavaridir. Erkəkcikləri 20, stilodiləri 3-dür. Meyvələri uzunluğu 2-3,5 sm olan, tükcüklü meyvə saplaqlarında yerləşir. Tək və ya qalxanlarda, armudşəkillidən şarşəkilliyədək, kasacığın qalan hissələri ilə yuxarıya qalınlaşmışdır. Toxumları hamar, qonur, qabarıqdır.
Ekologiyası
Çöl və bağların ətrafında, dəniz səviyyəsindən təxminən 450 m hündürlükdə bitir.
Azərbaycanda yayılması
Zəngəzur rayonunda, Qarabağ dağlarının cənub hissəsində, kəndlərin ətrafında, otlaqların arasında və yarpaqlı meşələrdə bitir.
İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Aşbazlıq işlərində, povidla, pasta, meyvə şərabı, alma şərabı, sərinləşdirici içkilər və kvas üçün cövhər kimi geniş istifadə olunur.