Dəstək
Pulsuz Yükləmə və Məlumat Platforması

Aleksandr Nikolayeviç Radişev (rus. Алекса́ндр Никола́евич Ради́щев); 20 (31) avqust 1749[…], Radişevo[d], Kazan quberniyası[d] və ya Moskva – 12 (24) sentyabr

Aleksandr Radişev

Vikipediya, azad ensiklopediya
Aleksandr Radişev
rus. Александр Радищев
Doğum tarixi 20 (31) avqust 1749(1749-08-31)[…]
Doğum yeri
  • Radişevo[d], Kazan quberniyası[d] və ya Moskva, Moskva quberniyası[d], Rusiya imperiyası
Vəfat tarixi 12 (24) sentyabr 1802(1802-09-24)[…] (53 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi azot turşusundan zəhərlənmə[d]
Dəfn yeri
  • Volkovo qəbiristanlığı[d]
Təhsili
  • Leypsiq Universiteti (1766–1771)
Fəaliyyəti filosof, romançı, şair, iqtisadçı, nasir
Əsərlərinin dili rus dili
Mükafatları "Müqəddəs Vladimir" ordeni
İmza
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Aleksandr Nikolayeviç Radişev (rus. Алекса́ндр Никола́евич Ради́щев); 20 (31) avqust 1749[…], Radişevo[d], Kazan quberniyası[d] və ya Moskva – 12 (24) sentyabr 1802[…], Sankt-Peterburq) — rus filosof, şair və nasiri.

Həyatı

Uşaqlığı atasını kəndəki əmlakıda keçib. Onun atası həmçinin də Radişevin ilk müəllimi olub. Latın, pol, fransız və alman dillərinə bələd idi.1756- ci ildə Aleksandr Moskva universitetinə atası tərəfindən Moskvaya göndərilir (A.M.Arqamakov 1755-1757-ci ilədək univrsitenin direktoru idi).1762-ci ildə Elizabetta II taç taxma mərasimində,Radişev Peterburqda paji korpusuna göndərildi. 1802- ci ildə vəfat etmişdir. Radişevin dünyagörüşünün formalaşmasında fransız materialistlərinin əsərləri mühüm rol oynamışdır. Radişev fəlsəfənin əsas məsələrini materialistcəsinə həll edərək, aləmin dərkinin hüdudsuzluğu ideasına tərəfdar çıxmışdır. Aləm hissi qavrama, təcrübə və zəka vasitəsi ilə dərk edilir. Materiyanın əsas xüsusiyyətləri varlıq, hərəkət, zaman və məkandır. Fikrin maddi orqanı beyin, insanın fərqləndirici xususiyyəti nitqdir. Radişev tərbiyə probleminə çox fikir verirdi; o, rus inqilabi pedaqogkasının, etika və estetikasının banisidir. Rus inqilabi poeziyasının ilk nümunəsi olan “Azadlıq” adasının (təqr. 1783)

Yaradıcılığı

  • 1771-ci ildə Radeşev Peterburaqa qayıdır, bir neçə aydan sonra “Jivopis” jurnalına redaktı üçün yolladı. Bu gələcəyin “Puteşestvie iz Peterburqa v Moskvu” («Путешествие из Петербурга в Москву») kitabı olmuşdur.
  • 1780-ci illərdə Radişev “Putişestviya” adlı bir əsərinin üstündə işləyirdi və buna baxmayaraq digər əsərlər və şeyirlər yazırdı.
  • 1789- cu ildə öz evində mətbəə evi açmışdır. 1790- cı ilin mayında öz görkəmli əsirini “Puteşestviye iz Peterburqa v Moskvu” («Путешествие из Петербурга в Москву»).
  • Peterburqdan Moskvaya səyahət, B , 1952;
  • Polnoye sobr.soç., t.1- 3, M.-L., 1938-1952;
  • Путешествие из Петербурга в Москву, Вольность, М., 1981.

Həmçinin bax

Üst