Artemida proqramı

Artemida proqramı
Ümumi məlumat
Ölkə	ABŞ
Təşkilat	NASA
Uçuş məlumatları
Buraxılma yeri	Kanaveral hərbi hava qüvvələri bazası, Kennedi Kosmik Mərkəzi
Emblem
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Artemida proqramı (ing. Artemis program) — NASA-nın Ayın tədqiqi proqramıdır və 2017-ci ildə rəsmi şəkildə elan olunmuşdur. Proqramın məqsədi 2028-ci ilə qədər, 1972-ci ilin dekabrında başa çatan Apollon 17 missiyasından sonra ilk dəfə insanların Aya enməsini təmin etməkdir. Həmçinin, 2030-cu illərdə Ayda daimi baza qurmaq və bunu daha dərin kosmosa, əsasən də Marsa insan göndərmə missiyalarında istifadə etmək planlaşdırılır.

Artemida proqramının əsas elementləri arasında kosmik məkik texnologiyaları, məsələn, "Space Launch System" (SLS) raketinin əsas pilləsi, onun RS-25 mühərrikləri və bərk yanacaqlı gücləndiriciləri yer alır. Eyni zamanda, ləğv edilmiş "Constellation" proqramı çərçivəsində yaradılmış sistemlər də istifadə olunur; bunlara Orion kosmik gəmisi (Avropa xidmət modulu ilə birlikdə) və əvvəllər Ares-5 raketinin gücləndiricisi üçün hazırlanmış yeniliklər daxildir. Digər elementlər, məsələn, insan endirmə sistemi müqavilə əsasında özəl kosmik uçuş şirkətləri tərəfindən hazırlanır. Beynəlxalq əməkdaşlıqlar isə "Artemida razılaşmaları" çərçivəsində tənzimlənir.

Artemida-1 missiyası 2022-ci ildə pilotsuz Orion gəmisinin Ay ətrafında orbitə çıxmasını təmin etdi. 2026-cı ildə Artemida-2 raketi dörd astronavtı Ayın ətrafında uçuşa göndərərək, Apollon 17-dən sonra ilk dəfə insanların dərin kosmosa və Ay ətrafına qayıdışını təmin etdi. 2027-ci ilə planlaşdırılan Artemida-3 missiyası Yer orbitində insan endirmə sisteminin birləşmə (dokinq) sınaqlarını keçirməyi hədəfləyir; proqram çərçivəsində ilk Ay enişi isə 2028-ci il üçün nəzərdə tutulan Artemida-4 missiyasında planlaşdırılır. Bundan sonra NASA hər il Ay enişləri həyata keçirərək daimi Ay bazasının qurulmasını inkişaf etdirməyi planlaşdırır.

• Apollon proqramı
• Çinin Aya ekspedisiya proqramı