Bütöv Azərbaycan — hazırda azərbaycanlıların yaşadığı və tarixən azərbaycanlılar yaşadıqları ərazilərin birləşdirilməsini nəzərdə tutan ideologiya.
Ərazi
Bütöv Azərbaycana bu ərazilər daxildir:
- Cənubi Azərbaycan —
İranın Şərqi Azərbaycan, Qərbi Azərbaycan, Zəncan, Ərdəbil, Qəzvin, Həmədan ostanları. Əlavə olaraq isə Qum, Mərkəzi, Əlburz, Tehran ostanları və Astara, Talış, Bicar, Qürvə, Sonqur şəhristanları da aid edilir. - Qərbi Azərbaycan —
Ermənistanın bütün ərazisi. - Dərbənd —
Rusiyanın (Dağıstanın) Dərbənd, Tabasaran, Məhərrəmkənd, Rutul rayonları və Dərbənd, Dağıstan İşıqları şəhərləri. - Borçalı—
Gürcüstanın Aşağı Kartli diyarı. - Türkmən eli —
İraqın Mosul, Ərbil, Kərkük, Diyala və s. vilayətləri.
Türkiyənin Qars və İğdır vilayətləri bütöv Azərbaycanın tərkib hissəsi hesab edilsə də, Türkiyə və Azərbaycan xalqları arasında konflikt mənbəyi olmamışdır.
Bütöv Azərbaycan ideyasının ideoloqlarından biri Azərbaycan Respublikasının eks-prezidenti Əbülfəz Elçibəy hesab olunur.
Bütöv Azərbaycan, 10 fevral 1828-ci ildə Təbriz yaxınlığındakı Türkmənçay kəndində Rusiya İmperiyası ilə Qacar İranı arasında imzalanan müqaviləyə əsasən Şimali Azərbaycan və Cənubi Azərbaycan olmaqla 2 hissəyə parçalanmışdır.
Hazırda, Şimali Azərbaycan müstəqil olsa da, Cənubi Azərbaycan hələ də, İran İslam Respublikasının tərkibindədir.
Qeydlər
Həmçinin Bax
- Güney Azərbaycan Milli Oyanış Hərəkatı
- Bütöv Azərbaycan (qəzet)
- Azərbaycan linqvistik və mədəni mühiti
- Azərbaycanlıların tarixi məskunlaşma əraziləri