Monteneqro mədəniyyəti — ölkənin tarixi və coğrafi mövqeyi qədər plüralist və müxtəlif xarakter daşıyır. Monteneqro mədəniyyəti tarix boyu Serbiya imperiyası, Bizans imperiyası, Qədim Yunanıstan, Qədim Roma, Xristianlıq, Osmanlı imperiyası, Venesiya Respublikası, Habsburq monarxiyası və Yuqoslaviya tərəfindən təsirlənmişdir.
Ənənələr və adətlər
Slava Serb Pravoslav Kilsəsi mənsublarına xas olan xüsusi bir adətdir. Hər ailənin öz himayədar müqəddəsi olur və həmin müqəddəsin bayram günü qeyd edilir. Serb Pravoslav Kilsəsi ənənəvi Yulian təqvimindən istifadə edir. Buna görə də Milad bayramı (25 dekabr) hazırda Qriqorian təqvimi ilə 7 yanvara təsadüf edir və serblər Miladı yanvarın 7-də qeyd edirlər. Bu tarix Yerusəlim Pravoslav Kilsəsi, Rus Pravoslav Kilsəsi, Gürcü Pravoslav Kilsəsi və köhnə təqvimə sadiq yunan pravoslav icmaları ilə ortaqdır.
Monteneqro ənənələrindən biri yeni evlənənlərin toy günü zeytun ağacı əkməsidir. Bu, evliliyin rəmzi hesab olunur. Həmin ənənə Kral Nikola dövründə qanunla təsbit edilmişdir.
Din və etiqad
Monteneqro cəmiyyəti hələ də kifayət qədər mühafizəkar hesab olunur. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, ölkə əhalisinin 96 faizdən çoxu hər hansı dini təşkilata mənsub olduğunu bəyan etmişdir.
Monteneqroda hakim dini məzhəb Şərqi pravoslavlıq olsa da, burada həm Katoliklik, həm də İslam dininin çoxsaylı ardıcılları yaşayır. Ölkədə üstün mövqedə olan dini qurum Serb Pravoslav Kilsəsidir, lakin formalaşmaqda olan Monteneqro Pravoslav Kilsəsinin də izləri müşahidə olunur.
Badnyak Milad ərəfəsində evə gətirilən və ocaqda yandırılan ağac budağı və ya gənc ağacdır. Bu, Monteneqroda Şərqi pravoslav Milad ənənələrinin əsas elementlərindən biridir. Badnyak üçün seçilən ağac, adətən, düz və cavan Avstriya palıdı olur. Ağac Milad ərəfəsinin səhərində xüsusi mərasimlə kəsilir. Onun kəsilməsi, hazırlanması, evə gətirilməsi və yandırılması müxtəlif bölgələrdə fərqlənən mürəkkəb ayinlərlə müşayiət olunur.
Ənənə
Xalq rəqsləri
Ənənəvi xalq rəqsi kolo adlanır və bu rəqs monteneqrolular, serblər və makedoniyalılar arasında geniş yayılmışdır. Kolo kollektiv rəqs növüdür. Rəqs iştirakçıları əl-ələ və ya bellərindən tutaraq dairə, yarımdairə və ya spiral şəklində hərəkət edirlər. Monteneqroda bu rəqs oro və ya "Qartal rəqsi" adlanır. Regionun digər xalqları arasında da buna bənzər dairəvi rəqslər mövcuddur.
Epik mahnılar
Monteneqroluların azadlıq və müstəqillik uğrunda uzunmüddətli mübarizə tarixi güclü şifahi epik poeziya ənənələri ilə sıx bağlıdır. Ənənəvi olaraq bu əsərlər bir simli musiqi aləti olan quslenin müşayiəti ilə ifa olunur. İfaçı (quslar) qəhrəmanlar və döyüşlər haqqında hekayələri onhecalı şeir formasında oxuyur və ya nəql edir.
Tarixən bu mahnılar xalq arasında böyük ruhlandırıcı qüvvəyə malik olmuşdur. Quslarlar ən məşhur döyüşçülər qədər hörmət qazanırdılar, çünki onlar həm müəllif, həm tarixçi, həm də ifaçı funksiyasını yerinə yetirirdilər. Bu ənənələr bu gün də ölkənin şimal bölgələrində, həmçinin şərqi Hersoqovina, qərbi Serbiya və mərkəzi Dalmasiya ərazilərində yaşamaqdadır.
- Monteneqro