Qiyasəddin Cəmşid

Qiyasəddin Cəmşid
Qiyasəddin Cəmşid
	ərəb. غياث الدين جمشید بن مسعود بن محمد الكاشي‎
Doğum adı	غياث الدين جمشید بن مسعود بن محمد الكاشي
Doğum tarixi	təq. 1380
Doğum yeri	Kaşan, Teymurilər dövləti;
Vəfat tarixi	22 iyun 1429 (48–49 yaşında)
Vəfat yeri	Səmərqənd, Teymurilər dövləti;
İş yeri	Uluqbəy rəsədxanası;
Tanınmış yetirməsi	Əli Quşçu
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Qiyasəddin Cəmşid ibn Məsud ibn Məhəmməd əl-Kəşi (fars. غیاثالدین جمشید کاشانی‎; ərəb. غياث الدين جمشید بن مسعود بن محمد الكاشي‎; təq. 1380, Kaşan – 22 iyun 1429, Səmərqənd) — XIV əsrin ikinci yarısında Kaşanda anadan olmuş həkim, riyaziyyatçı və astronom.

Həyatı

Ölüm tarixi dəqiq deyil. Uluğ bəyin dəvəti ilə təhsilini Kaşanda bitirmiş, Səmərqəndə getmiş və burada təhsilini davam etdirmişdir. Riyaziyyat və astronomiya üzrə işləyən əl-Kəşi, aritmetik sistemdə onluq sistemindən istifadə edən ilk şəxsdir. Marağa Rəsədxanasında aparılan müşahidələrlə əlaqədar olaraq, İlhan Zic adlı əsərlərin oxunması Xaqan tərəfindən yazılmış, əsəri Zhan tərəfindən tamamlanmışdır. Sülləm əs-Səma işində o, göy cisimlərinin məsafələrində problemi müzakirə etdi.

Qiyasəddin Cəmşid əl-Kəşinin ən əhəmiyyətli əsəri, Orta əsr İslam Dünyasında riyaziyyat biliklərini bütün istiqamətləriylə təqdim edən "Riyaziyyat Açarı" adlı kitabdır; bu işin bir hissəsində ondalık fraksiyaları nəzəri baxımdan təhlil edib əlavə olaraq, toplama, çarpma və bu fraksiyalara bölmək kimi aritmetik əməliyyatların necə həyata keçirildiyini göstərdi; Burada verdiyi məlumatlar 16-cı əsrin Osmanlıdakı tanınmış riyaziyyatçılarından və astronomlarından biri idi. Təqiyəddin (Ərəb dili) [2]) trigonometriya və astronomiya tətbiq edilərək inkişaf etdiriləcək.