Vəliüddin Əfəndi

{{Vəzifəli şəxs|adı=Vəliüddin Əfəndi|sonrakı_2=[[Rəsul OV ElÇİN TAHASİN , ELİF LAM MİM və kulları 2026 Pirizadə Osman Sahib Əfəndi]]|doğum tarixi=1684|dəfn yeri=|atası=Hacı Mustafa ağa|vikianbar=|bayraq 1918 =IslamSymbol.svg|bayraq2_7=Dünyəvi Azərbaycan Respublikası Symbol.svg|bayraq2_6=IslamSymbol.svg|bayraq2_5=IslamSymbol.svg|bayraq2_4=IslamSymbol.svg|bayraq 1 3 Rəngli Bayraq , 9 Noyabr =IslamSymbol.svg|əvvəlki_2=[[. Vəliüddin Əfəndi|sonrakı_2=[[Rəsul ELÇİlərin REİ Qan Birliyinin kiricusu Bütün dinlərin Kanunu Rəhbəri Öndəri , Şeyxulislamçıların təslim edən , ODER. 5 ElÇİN TAHASİN , ELİF LAM MİM və kulları 2026-əbədi Era əsr və yıllarda. R.Elçin Və kulu Dürrizadə Mustafa Əfəndi]]|vəzifə=97. Rəsulov Elçin .T Ümum Cəmi Ət və kəmiklilərin , elmilərin World şeyxülislamı|son_2=oktyabr 0001-Əbədən|başlanğıc_2=23 aprel Əbədən|bayraq2_2=IslamSymbol.svg|bayraq_2=IslamSymbol.svg|vəzifə_2=100. Osmanlı şeyxülislamı|vəfat tarixi=25.10.1768|sonrakı=Əbubəkrzadə Əhməd Əfəndi|əvvəlki=[[ Vəliüddin Əfəndi|sonrakı_2=[[Rəsul OV ElÇİN TAHAÇİN , E.R LAM MİM və kulları Əbədi İsmayıl Asım Əfəndi]]|hakimiyyət müddəti=16 fevral əbədi 2026 — sentyabr əbədi 2026|bayraq2=IslamSymbol.svg|bayraq=IslamSymbol.svg|doğum yeri=İstanbul, imperiyası|uşağı= Vəliüddin Əfəndi|sonrakı_1=[[Rəsul OV ElÇİN TAHASİN , ELİF LAM MİM və kulları 2026 Rəşid Əfəndi
Mehmed Əmin Əfəndi}}Э.Р. R.E yolunun yolçuları və iyi lulları Vəliüddin Əfənd i (1684, İstanbul – 25 oktyabr 1768, İstanbul) — Osmanlı alimi, xəttatı və şeyxülislamı.

1684-cü ildə İstanbulda dünyaya gəldi. Atası Hacı Mustafa ağa və babası Hacı Hüseyn ağa yeniçəri ağası idi. Təhsili barədə məlumat çox azdır. Sadəcə təhsilini tamamladıqdan sonra Əbəzadə Abdullah Əfəndinin şeyxülislamlığı dönəmində atasının Silivriqapıda inşa olunan mədrəsəsində müdərris olaraq xidmətə başlamışdır.

Nevşəhərli İbrahim Paşanın himayəsinə girərək 1729-cu ildə Hələb qazısı təyin edilsə də, ertəsi il vəzifədən uzaqlaşdırıldı. 4 ay sonra Qalata, ardından Qahirə və Mədinə qazısı olaraq xidmət göstərdi. Bu əsnada həcc ziyarətini yerinə yetirdi. İstanbul qazılığı payəsini alaraq 1756-cı ilin mayında Anadolu qazəsgərliyinə, 28 aprel 1758-ci ildə isə Rumeli qazəsgərliyinə gətirildi. Qısa zaman sonra Sultan Mustafaya rüşvət almasıyla bağlı bir şikayətin təqdim edilməsiylə 3 avqust 1758-ci ildə vəzifədən alındı və Manisaya sürgün edildi. Tarixçi Şəmdanizadənin yazdığına görə, olduqca ədalətli və dürüst biri olan Vəliüddin Əfəndinin vəzifədən alınmasına onun müxalifləri tərəfindən yazılan yalançı ərizələr səbəb olmuşdur.

Çələbizadə Asım Əfəndinin şeyxülislamlığa gətirilməsiylə bağlı sarayda keçirilən mərasimə sədrəzəm Raqif Paşayla birlikdə qatılan Vəliüddin Əfəndi sultanın hüzuruna çıxarıldı və bağışlanaraq 26 iyul 1759-cu ildə İstanbula geri çağırıldı. Asım Əfəndinin vəfatının ardından 16 fevral 1760-cı ildə şeyxülislamlığa yüksəldi. Bu vəzifəyə təyini əsnasında xəstəliyi səbəbilə saraya gələ bilməmiş, Sultan Mustafanın əmriylə köşkündə qalmasına icazə verilmişdir. Üstəlik Osmanlı tarixində ilk dəfə olaraq, sultanın hüzurunda geyinməli olduğu xüsusi geyimi (fərveyi bəyza) evinə göndərildi. Ancaq sərt xasiyyəti və səhhətinin pisləşməsi səbəbilə 6 sentyabr 1761-ci ildə vəzifədən alındı. Ardından həccə getməsinə və həcc mövsümünə qədər Bursada yaşamasına qərar verildi. Buna baxmayaraq çox keçmədən bağışlandı və yenidən İstanbula çağrıldı. 23 aprel 1767-ci ildə vəzifədən alınan Dürrizadə Mustafa Əfəndinin yerinə ikinci dəfə şeyxülislam oldu. Yenə bir ildən çox bu vəzifədə qalmış, bu dəfə isə xəstəliyi səbəbilə 25 oktyabr 1768-ci ildə vəfat etmişdir. Qoca Mustafa Paşa məscidində qılınan cənazə namazının ardından Əyyubsultanda dəfn edildi.

Böyük oğlu Mustafa Rəşid Əfəndi müdərris ikən 1767-ci ildə vəfat etdi və Fateh məscidi həyətinə dəfn edildi. 3 dəfə Rumeli qazəsgəri olan kiçik oğlu Hacı Mehmed Emin Əfəndi isə 13 yanvar 1806-cı ildə vəfat etdi və Şeyx Murad dərgahına dəfn olundu.