Fəxrəddin Razi

Fəxrəddin Razi
ərəb. فخرُ الدين الرازي‎
Doğum tarixi	1150(1150)[…]
Doğum yeri	Rey, Böyük Səlcuq imperiyası
Vəfat tarixi	1210(1210)[…] (59–60 yaşında)
Vəfat yeri	Herat
Elm sahələri	kəlam, təfsir, islam fəlsəfəsi, Üsuli-Fiqh

Fəxrəddin Əbu Abdullah Məhəmməd ibn Ömər ər-Razi (ərəb. فخرالدین الرازی‎; 1150^[…], Rey, Böyük Səlcuq imperiyası – 1210^[…], Herat) — Əşari məktəbinin nümayəndəsi, altıncı mücəddid. Quri sultanlığında və Xarəzmşahlar dövlətində sarayda xidmət etmişdir. Yarımçıq olan məşhur "Məfatih əl-Qeyb" təfsiri ona məxsusdur. Bu təfsiri o, mötəzili olan əz-Zəmaxşərinin təfsirinə cavab olaraq yazmışdır.

Tam adı Əbu Abdullah Məhəmməd ibn Ömər əl-Hüseyn ət-Taymi əl-Bəkri ət-Təbaristani Fəxrəddin ər-Razi olan filosof 1149-cu ildə Reydə anadan olmuşdur. Atası Rey şəhərinin hatibi olmuşdur. Buna görə də onu İbn əl-Xətib (Xətibin oğlu) deyə çağırmışlar. Şafi fiqhi, üsul əl-fiqh sahəsində ilk təhsilini atasından və əl-Kamal əs-Simnanidən almışdır. Fəlsəfəni isə Məcduddin əl-Cilidən öyrənmişdir.

Ər-Razi Orta Şərq şəhərlərini gəzib dolaşmışdır. Quri sultanlığında və Xarəzmşahlar dövlətində sarayda xidmət etmişdir. O, Heratda mədrəsə qurmuş və həyatının son illərini elə bu mədrəsədə keçirmişdir.

• Məfatih əl-Qeyb
• Əsas ət-təqdis
• Cəmi əl-ölüm
• Ər-Risalə əl-kəmaliyə fil-həqaiq əl-ilahiyə
• Cahardaq risalə
• Əl-Məbahis əş-şərqiyə
• Lübub əl-işarət
• Əl-Ərbəin fi üsul əd-din
• Etiqadat firəq əl-müslimin vəl-müşrikin
• Mühəssəl əfkar əl-mütəqəddimin dəl-Mütəahhirin

Yetişdirdiyi tələbələrdən bəziləri:

• Qütbəddin əl-Misri
• Zeynəddin əl-Keşşi
• Şərəfəddin əl-Hərəvi
• Əsirəddin əl-Əbhəri
• Tacəddin əl-Urməvi
• Siracəddin əl-Urməvi
• Şəmsəddin Xosrovşahi
• Əbu Əhməd əl-Beyləqani

• Наймов Н. Фахриддин Рази. // Из философского наследия народов Ближнего и Среднего Востока.— Ташкент, 1972,— С. 199–233.
• Кулматов Я. Фахриддин Рази.— Душашбе, 1980.