Bumın xaqan (490 – 552, Göytürk xaqanlığı) — Aşina sülaləsindən olan Göytürk xaqanlığının qurucusu və ilk xaqanı.
| Bumın xaqan | |
|---|---|
| q.türk 𐰉𐰆𐰢𐰣𐰴𐰍𐰣 | |
 | |
| 552 – 553 | |
| Sonrakı | Qara İssıq xaqan |
| Şəxsi məlumatlar | |
| Doğum tarixi | |
| Vəfat tarixi | |
| Vəfat yeri | |
| Milliyyəti | Türk |
| Fəaliyyəti | hərbi lider[d] |
| Atası | Aşina Tuvu |
| Həyat yoldaşı | Şahzadə Çanqle |
| Uşaqları | Qara İssıq xaqan Muğan xaqan Taspar xaqan |
| Ailəsi | Aşina |
| Dini | Tenqriçilik |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Həyatı
Aşina Tuvunun ən böyük oğlu idi. Jujan xaqanlığı dövründə tümən komandiri olmuşdur. 545-ci ildə Bumın hələ xaqan deyildi amma Qərbi Vey imperiyasının sərhədlərini pozmağa başlamışdı. Qərbi Vey imperiyasının qəyyumu Yuven Tay An Nuopanto adlı bir soğd tacir ilə Türklərə hədiyyə göndərdi. 546-cı ildə Bumın xan Oğuzların əcdadları olan Tiele qəbilələrini məğlub edərək özünə tabe etdi.
Xaqanlığa gəlişi
551-ci ildə Jujan xaqanı Anaxuanın qızı ilə evlənmək istədiyini bildirmişdi, xaqan isə öz növbəsində Bumını təhqir edərək ona qızını verməyəcəyini deyir. Bundan istifadə edən Bumın, əvəzində Vey imperatorunun qızını özünə istədi. Anaxuanın qızı Dao Vey imperatoru Ven ilə evli idi. Qəyyum Yuven Tay Bumın xana şahzadə Çanqleni gəlin kimi göndərdi. Bumın xanın övladları bu evlilikdən olmuşdu. Sonrakı il 552-ci ildə Jujan xaqanlığının hökmdarı Anaxuanı devirərək özünü xaqan etmişdi. İndiki Hebei vilayətinin Çjanbei şəhərində baş verən döyüşdə Anaxuan öldürüldü. Bumın xan özü bir neçə aydan sonra vəfat etdi.
Ailəsi
Qərbi Vey şahzadəsi Çanqle ilə evlənmişdir. Övladları:
- Qara İssıq xaqan
- Muğan xaqan
- Taspar xaqan
- Qutluq xaqan
- Mahan tigin
- Rudan xaqan