İzzət Əliyeva

İzzət Cəfərqulu qızı Əliyeva (5 iyul 1895, Zəngəzur, Comardlı kəndi - 20 oktyabr 1957, Bakı) — Azərbaycanın Ümümmilli lideri, siyasi və dövlət xadimi, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi, Azərbaycan Respublikasının üçüncü Prezidenti Heydər Əliyevin anası.

İzzət xanım 1895-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Zəngəzur mahalındakı Comərdlı kəndində anadan olub. Kəndin Ağsaqqalı İzzət xanımın babası Comərd kişi olub. İzzət xanım sayılıb-seçilən, böyük hörmət və nüfuz sahibi olan Comərdin nəslinin törəməsidir.

Ermənilərin Zəngəzura təcavüzü İzzət xanımı və ailəsini o torpaqlardan didərgin salır. Ermənilərin hücumu zamanı İzzət xanım, demək olar ki, bütün yaxınlarını itirir. Həmin zaman o, öz ailəsiylə, Naxçıvana köçür. Köç zamanı çox sevdiyi erməni qəsbkarları tərəfindən öldürülən kiçik qardaşının meydini görür və heç bir zaman bu günü unutmur. Qardaşının vaxtsız ölümü daha sonra doğulacaq körpəsinə onun adının, Heydər adını verməsinə səbəb olacaq. Heydər Əliyevin bacısı Şəfiqə Əliyeva anasına həsr etdiyi "Mənim anam" kitabından: "Ermənilərin Zəngəzur torpağına olan təcavüzü anamın ömür kitabında gənclik xatirələrinin ən acı səhifələridir". On beş il İzzət xanım bacı-qardaşlarının sağ olub-olmamasından xəbər tuta bilməyib. Özü deyirdi ki, "qardaşlarımın ətrini yenicə tapdığım övladlarımdan alanda elə bil dünyaya təzədən gəldim".

İzzət xanımın kiçik qızı Rəfiqə Əliyeva öz xatirələrində deyir: "Atamızı tez itirmişik. Uşaqların bütün dərdi-səri, qayğısı anamın üzərinə düşmüşdü. Bizim ilk müəllimimiz də elə anamız İzzət xanım olub", "çörək qazanmaq, yəni evə ruzi gətirmək, əslində atanın vəzifəsi sayılıb. Uşaqları tərbiyə etmək, onları gələcək, millət üçün ləyaqətli övlad kimi böyütmək anaya bağlıdır. - Bu mənada mənə elə gəlir ki, əsil məktəb elə bizim öz evimizdə olub. Bu məktəbin də əvvəldən-axıra qədər bir müəllimi var idi, o da öz anamız idi." İzzət xanım Əliyeva çox yumşaq, həddən artıq mehriban qadın idi, amma o mehribanlığın daxilində hamını öz həddində saxlayan qəribə bir zabitəsi vardı.

Öz övladları ilə bərabər erməni daşnaklarının vəhşicəsinə qətlə yetirdikləri qardaşlarının da balalarını İzzət xanım böyüdüb.

• Əlirza Əliyev — həyat yoldaşı