Çörək ağacı

Çörək ağacı
Elmi təsnifat
Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superrozidlər Klad: Rozidlər Klad: Fabidlər Dəstə: Gülçiçəklilər Fəsilə: Tutkimilər Triba: Artokarpuskimilər Cins: Artokarpus Növ: Çörək ağacı
Beynəlxalq elmi adı
Artocarpus altilis Fosberg, 1941
Şəkil axtarışı ITIS   184181 NCBI   194251 EOL   594952

Çörək ağacı (lat. Artocarpus altilis) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin tutkimilər fəsiləsinin artokarpus cinsinə aid bitki növü.

Karolin adaları və Marian adaları üçün endemik növdür. Andaman adaları, Banqladeş, Braziliya, Kamerun, Mərkəzi Afrika Respublikası, Mərkəzi Amerika Sakit Okean adaları, Çaqos arxipelaqı, Komor adaları, Kuk adaları, Kosta-Rika, Kuba, Dominikan Respublikası, Ekvador, El-Salvador, Fici, Qambiya, Gilbert adaları, Qvineya, Qvineya körfəzi, Haynan, Haiti, Havay, Honduras, Hindistan, Yamayka, Yava, Laos, Livard adaları, Kiçik Zond adaları, Layn adaları, Malay, Maldiv adaları, Maluku, Markiz adaları, Marşall adaları, Meksika, Nauru, Yeni Qvineya, Nikobar adaları, Niue, Peru, Filippin, Pitkern adaları, Puerto-Riko, Samoa, Santa-Kruz adası, Seyşel adaları, Cəmiyyət adaları, Solomon adaları, Cənub-Qərbi Karib hövzəsi, Sulavesi, Sumatra, Tayvan, Tokelau, Manihiki, Tonqa, Trinidad və Tobaqo, Tuamotu, Tubuai, Tuvalu, Vanuatu, Venesuela, Venesuela Antilləri, Vyetnam və Külək adalarında becərilir.

Çörək ağacı diametri 15-30 sm olan dairəvi formada mürəkkəb meyvə əmələ gətirir. Qabığı yaşıl, sarımtıl-yaşıl və ya qəhvəyi rəngdədir. Ətliyi xəmirəoxşar sarımtıl kütlədən ibarətdir. Daxilində 2-3 ədəd şabalıd boyda iri toxumu olur. Meyvəsinin iyi xoşagəlməzdir. Meyvəsi kulinariyada tərəvəz kimi, bişirilmiş halda istifadə olunur.

Bəzən onu torpağa basdırıb pendir kimi fermentləşdirdikdən sonra yeyirlər.

Çörək meyvəsi əsasən toxumla çoxalır, baxmayaraq ki, toxumsuz çörək meyvəsi ağacın səth köklərindən böyüyən əmzikləri köçürməklə yayıla bilər. Köklər məqsədyönlü şəkildə zədələnə bilər ki, əmziklərin böyüməsini stimullaşdırsınlar, sonra kökdən ayrılaraq qazana əkilir və ya birbaşa yerə köçürülür. Budama həm də əmziklərin böyüməsinə səbəb olur. Sorma şlamları içərisində torpaq, torf və qum qarışığı olan plastik torbalara qoyulur və maye gübrə ilə nəmləndirilərək kölgədə saxlanılır. Köklər inkişaf etdikdə, transplant bağçada əkilməsi vaxtına qədər tam günəşə qoyulur.

Kəmiyyətcə çoxalmaq üçün təxminən 10 santimetr (2 düym) qalınlıq və 20 santimetr (9 düym) uzunluğunda seqmentlərdən istifadə edərək kök şlamlarına üstünlük verilir. Köklənmənin inkişafı 5 aya qədər çəkə bilər, gənc ağaclar 60 santimetr (2 fut) hündürlükdə olduqda əkməyə hazırdır.