Əli Şəmxani

"Şəmxani" bura istiqamətləndirir.

Əli Şəmxani
ərəb. علي شمخاني‎
İranın Milli Təhlükəsizlik üzrə Ali Şurasının katibi
10 sentyabr 2013 – 22 may 2023
Əvvəlki	Səid Cəlili
Sonrakı	Əli Əkbər Əhmədian[d]
İranın müdafiə və silahlı qüvvələrə dəstək naziri
20 avqust 1997 – 24 avqust 2005
Əvvəlki	Məhəmməd Füruzəndə[d]
Sonrakı	Mustafa Məhəmməd Nəccar
İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Dəniz Qüvvələrinin komandanı
23 dekabr 1990 – 27 avqust 1997
Əvvəlki	Hüseyn Əlai[d]
Sonrakı	Əli Əkbər Əhmədian[d]
İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu baş komandanının müavini
1 iyun 1982 – 24 sentyabr 1989
Əvvəlki	Yusif Koləhduz[d]
Sonrakı	Yəhya Səfəvi
İranın islam inqilabı keşikçiləri naziri
20 sentyabr 1988 – 21 avqust 1989
Əvvəlki	Mahmud Pakrəvan[d] (i. e.) Mohsen Rafiqdust[d]
Sonrakı	vəzifə ləğv edilib
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi	29 sentyabr 1955(1955-09-29)
Doğum yeri	Əhvaz, Əhvaz şəhristanı, Xuzistan ostanı, İran
Vəfat tarixi	28 fevral 2026(2026-02-28) (70 yaşında)
Vəfat yeri	Tehran, Tehran şəhristanı, Tehran ostanı, İran
Vəfat səbəbi	hava zərbəsi
Partiya	İslam İqilabı Mücahidləri Təşkilatı[d] (1979–1981)
Fəaliyyəti	hərbi qulluqçu, siyasətçi, mühəndis, admiral
Uşağı	5 (Hüseyn Şəmxani daxil olmaqla)
Dini	şiəlik
Hərbi xidmət
Qoşun növü	İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu
Döyüşlər	İran–İraq müharibəsi, İran–İsrail müharibəsi, İran müharibəsi (2026)
Rütbəsi	vitse-admiral
Təltifləri
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Əli Şəmxani (fars. علی شمخانی‎; 29 sentyabr 1955, Əhvaz – 28 fevral 2026, Tehran) — İran hərbi lideri, kontr-admiral. O, 1997–2005-ci illər arasında İranın müdafiə naziri vəzifəsini icra etmişdir. 24 avqust 2005-ci ildə onu bu vəzifədə briqada generalı olan Mustafa Məhəmməd Nəccar əvəz etmişdir. 2023-cü ilin may ayından etibarən İranın Ali Rəhbərinin yanında fəaliyyət göstərən Məqsədliliyi Müəyyənetmə Şurasının üzvü və siyasi müşaviri olmuşdur. Onun 2025-ci il iyun ayının 13-də İsrailin İrana etdiyi hava hücumu nəticəsində həlak olması barədə məlumat verilmişdir. Daha sonra onun sağ olduğu bildirilib.

O eyni zamanda Tehran şəhərində yerləşən Strateji Tədqiqatlar Mərkəzinin rəhbərinin müşahidəçisi olmuşdur. O, həmçinin İran körfəzi və regiondakı böhranla əlaqədar olaraq bir neçə məqalənin müəllifidir. 1979-cu il inqilabından sonra İslam İnqilabı Mücahidləri Təşkilatının üzvü olmuşdur.

Onun iki qardaşı — Məhəmməd və Həmid İran–İraq müharibəsi zamanı həlak olmuşlar.

• 1981–1982: Xuzistan əyalətində İİKK qüvvələrinin komandiri
• 1982–1989: İİKK komandirinin birinci müavini
• 1984–1989: İİKK Quru Qoşunlarının komandanı
• 1987–1989: İran İslam Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisinin tabeliyində fəaliyyət göstərən kəşfiyyat və əməliyyatlara cavabdehlik şöbəsinin rəisi
• 1988–1989: İslam inqilabı keşikçiləri naziri
• 1988–1989: BMT Təhlükəsizlik Şurasının 598 saylı Qətnaməsinin İcrası Komitəsinin rəhbəri
• 1989–1997: İİKK Dəniz Qüvvələrinin komandanı
• 1997–2005: İran İslam Respublikasının müdafiə və silahlı qüvvələrə dəstək naziri

• 2001-ci ilin oktyabr ayı: Rusiya səfəri. Səfər zamanı müzakirə olunan məsələlərə Rusiyanın İran ordusu tərəfindən istifadə olunan hərbi texnikasının modernləşdirilməsi prosesində iştirakı, o cümlədən İrana sırf müdafiə xarakterli Rusiya silahlarının tədarükü məsələləri daxildir.
• 2002-ci ilin mart ayı: Ermənistan səfəri. Səfər zamanı tərəflər müştərək müəssisələrin yaradılması da daxil olmaqla geniş spektrli qarşılıqlı fəaliyyəti nəzərdə tutan müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığa dair memorandum imzalamışlar.
• 2004-cü ilin aprel ayı: Polşa səfəri. Səfər zamanı ikitərəfli siyasi, iqtisadi və hərbi-texniki əməkdaşlıq məsələləri, o cümlədən İraqda mövcud olan vəziyyət müzakirə edilmişdir. İkitərəfli görüşlərdən və danışıqlardan sonra İran və Polşa arasında hərbi-texniki əməkdaşlığa dair memorandum imzalanmışdır.
• 2004-cü ilin dekabr ayı: Azərbaycan səfəri. Səfər zamanı Qafqaz regionunda ümumi və kollektiv təhlükəsizliyə nail olmaq istiqamətində həyata keçirilən iki ölkə arasındakı əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunmuşdur.

1999-cu ilin fevral ayında müdafiə naziri admiral Əli Şəmxani ilk dəfə olaraq elan etmişdir ki, Şahab-3 raketlərindən sonra İranın yeni döyüş raketlərinin yaradılması planları yoxdur. Yeni yaradılmış Şahab-4 raketi isə İranın öz peyk daşıyıcısı raketini yaratmaq cəhdidir. Bu hadisədən 5 il sonra — 2004-cü ilin yanvar ayında isə Aerokosmik Sənayenin II Elmi Konfransındakı çıxışı zamanı isə o, söz vermişdir ki, cəmi 18 ay ərzində İran "öz raketi ilə kosmosa çıxan ilk İslam ölkəsi olacaqdır"

28 fevral 2026-cı ildə ABŞ–İsrailin İrana zərbələri nəticəsində həlak olub.